حسين بن منصور الحلاج ( مترجم : قاسم مير آخورى )

6

مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى )

سلسله اسناد آن اصحاب و تابعان و تابعان و تابعان است و حديث را از عهد پيامبر به يكديگر منتقل كرده‌اند ، يك سلسله از آيات و رموز قرآن و استعارات و كنايات و تمثيل‌هاى عرفانى است . به زعم او احاديث نه سفارش پيامبر را بلكه دستور خدا را بيان مىكند . و اسناد حديث مبتنى بر شهادت سلسله‌اى از راويان نيست كه سينه‌به‌سينه به يكديگر انتقال داده باشند و اكنون نيز مرده‌اند ، بلكه از نظر حلاج سلسله اسناد احاديث مخلوقاتى هستند كه براى عموم قابل شناخت هستند و اكنون حضور دارند . مثلا سلسله اين روايت را ببينيد : حسين روايت كند : از رجب ، از عزّت ، از صاحب حجاب ، از خادم بيت المعمور ، از صاحب ستراقصى ، از سفير اعلى . « 1 » آنگاه بعد از نقل اسناد حديث ، روايت را نقل مىكند . متن اين كتاب از روى شرح شطحيات روزبهان بقلى ، تصحيح شده است . 4 . تفسير قرآن . تفسيرى است كه ابو عبد الرحمن سلمى از قول حلاج در كتاب حقايق التفسير خود آورده است . لويى ماسينيون اين متن را استخراج و پس از مقابله با چند نسخهء خطى آن را در سال 1922 در پاريس چاپ كرده است . ترجمهء ما از روى اين متن است . حلاج در اين تفسير از هر سوره يك يا چند آيه را انتخاب و به شرح و تفسير آن پرداخته است . 5 . سيصد و چهل قطعه از تجربيات عرفانى حلاج كه مجموعه‌اى است از سخنان ، مواعظ ، وصايا و مناجات حلاج . اين قسمت را از متون مختلف تاريخى و عرفانى جمع‌آورى و ترجمه كرده‌ايم . در قسمت يادداشتهاى اين بخش به منابع مورد استفاده خود اشاره كرده‌ايم . 6 . اشعار . شامل 114 قطعه كه در جمع‌آورى و مطابقت آنها ، منابع بسيارى را از نظر گذرانده‌ايم . در تحقيقات خود با دو دسته شعر مواجه شديم ؛ يك دسته اشعارى كه با توجه به سند و ذكر آنها در منابع متعدد از خود حلاج بود و تعدادى ديگر از اشعار منتسب به وى است . در اين مجموعه ما هر قطعه را با ذكر سند و منبع آن آورده‌ايم . تفاوت‌هايى در برخى منابع به چشم مىخورد كه ما مبنا را يكى ديوان الحلاج ماسينيون و ديگر تحقيق مصطفى الشيبى و سعدى ضنّاوى قرار داده‌ايم .

--> ( 1 ) . روايت 18 .